گرگ بيابان

نسل کوله پشتی

هری هالر — Thu, 17 May 2012 11:30:23 GMT

منتشر شده در هفته نامه چلچراغ- شماره 30 اردیبهشت 91

من به موزیک هایی که با اسم آدمها شروع می شوند بد بینم. اثر مویسقایی که جای این شلنگ تخته اندازی ها نیست. مثل این است که پرویز پرستویی، وسط "آژانس شیشه ای" بگوید: "من پرویز پرستویی هستم که دارم حاج کاظم را بازی می کنم"! یا در بحبوحه محاصره و کشاکش حاجی و عباس و سلحشور، حاتمی کیا خودش را بیندازد وسط و در جفت چشم من و شما زل بزند که: "این ابراهیم حاتمی کیا که می گویند، من هستم، کارگردان هستم". البته که چنین خرق عادتی اسم حاتمی کیا را بیش از پیش سر زبانها خواهد انداخت، امّا به همان میزان از عزّ و آبرویش خواهد کاست.

حاتمی کیا، از عرق ریزانِ سالیان پیاپی، از پسِ دودِ چراغ و فرسایش تن و اقامت در وادی اندیشه است که شهرت نامش را، آبروی این برند سینمایی را، فراهم آورده است. شهرت، هزار و یک راه دارد. حاتمی کیا راه دور و صعب، امّا آبرومندانه و عزتمند و با اصالتش را انتخاب کرد. پرویز پرستویی هم، سیروس قایقران و آیدین آغداشلو و قیصر امین پور هم. پرویز مشکاتیان و محمدرضا شجریان هم. خیلی های دیگر هم.

حالا تازگی ها چه اضطراری خواننده و آهنگساز و تنظیم کننده را واداشته که به بهانه زیرزمینی بودن آهنگ، با صداهایی معوج و معیوب، اسم خود را ابتدای آهنگها دکلمه کنند؟ از من بپرسید می گویم شیفتگی به شهرت؛ آن هم فوری و فوتی. این از خواصّ نسلی است که مطمئن نیست دو روز دیگر یا تا همین فردا، کارش را پی می گیرد یا نه. پس با همین یک اثری که فراهم آورده، اسمش را هم فریاد می کند و منتظر تیتراژ و جلد آلبوم صوتی و پرسش دل مردم نمی ماند...

***

ما از نسل "کوله پشتی" هستیم. چندان به سنّ و سال ربطی ندارد. از پیرمرد نقرس گرفته و گوژپشت تا خردسال مهدکودکی در این قماش هست. این طایفه، ضرورِ بار و بندیلش را در بقچه ای می چیند و آن را همواره با خود می کشد و برای حمل چه وسیله ای سهل تر از کوله پشتی.

این قبیله، اهل ماندن نیست. ما اهل ماندن نیستیم. ما راحت طلبیم. ما دیگر سامسونیت دست نمی گیریم؛ بی ثباتی و ویلانی ما بیش تر از آن است که به بازو و ساعد و مچمان زحمت بدهیم و ضایعات استخوانی را به تن بخریم. زندگی مان را انداخته ایم کولمان؛ بی درد و دیلاق. چون می دانیم اهل ماندن نیستیم؛ نه با کسی، نه در جایی، نه برای چیزی.

***

نسل کوله پشتی، به اصالت اعتقاد چندانی ندارد. نسلِ جنسِ چینی است. ارزان می خرد و به قدر قیمت استفاده می کند؛ محضِ همین چند روز. از بی جانی و بی بتّگی جنس هم با خبر است امّا چه باک؛ ارزان است، زهوارش که در رفت به ثمن بخس باز می خرد... کسی از فردا چه خبر دارد؟ چو فردا رسد فکر فردا کنیم... نسل کوله پشتی، نسل خریدهای موقّتی، نسلِ هر چیزِ موقّتی است...

***

هیچ دقّت کرده اید چقدر کم شده اند کسانی که کارِ سالم تحویلتان بدهند؟ ماشین دست مکانیک می دهید، نه می گوید چه دردش است، نه می گوید چه کرده؛ یک توده معیوب به اسم ماشین تحویلتان می دهد. شده که برای یک آنفولانزای شدید سه بار پیش سه پزشک رفته ام و هر بار نسخه ای متفاوت گرفته ام. الآن ساندویچ هم که سفارش بدهید به آدرستان دلیوری کنند یا فراموششان می شود، یا یخ کرده می آورند، یا نوشابه ای، سُسی، چیزی از سفارش شما جامانده... چون دیگر کسی بنای ماندن ندارد. امروز ساندویچی می زند، فردا می رود بساز و بفروش می شود، سه روز دیگر مغازه شیرآلات صنعتی باز می کند. یا خودش می رود یا مشتری اش. دیگر خوش حسابی و مردم داری و رسم نیکو هم برای کسی که چند روزه نوبت اوست معنا نمی دهد. "اصالت" کلمه ای تهی از ارزش می شود. ما، "نسل کوله پشتی"، آن را کم ارزش می کنیم. و وقتی اصالت نباشد، انسان چیزی برای دفاع کردن، چیزی برای از دست دادن ندارد...

***

ادب هم دیگر رعایتش محلّی از اعراب ندارد. حالا که محتمل است توی این محلّه ی برو-بیا، تا دو روز دیگر نه تو مانی و نه من، چه لزومی دارد به شما عرض ادب کنم، سلام بدهم یا کلاه از سر بردارم؟ اگر ما همه، مشتری گذریِ همدیگریم، اگر فقط هم اتوبوسی چند دقیقه ای هم هستیم، اگر همسایه چند صباح و رفیق مناسبتی همدیگریم، چه لزومی دارد که من شانِ شما را بجا بیاورم و خستگی حال و احوال کردن و تعارفات مرسوم را به خود بخرم؟ سرم را پیش می اندازم، کوله ام را دوشم می گیرم، تنه می زنم و راه باز می کنم و می روم...

***

جامعه ای با نسلِ کوله پشتی، یک خطر بالفعل است. می دانم چه می گویم؛ "بالفعل" و "بالقوه" را خلط نکرده ام. در چنان جامعه ای، جای چیزی به نام "مرام" به شدّت خالی است. "مرام" به گمانم یعنی مسلک فردی هر کس. یعنی این که بشود از کسی توقّعات مشخصی داشت. یعنی کسی به چیزهایی، به شیوه ای از اخلاق، به مَنِشی، به خط کشی ها و قواعدی، به هر شکلی که هستند و از هر نوعی که هستند پایبند باشد.

کوله پشتی از سامسونیت و کلاسور و چمدان راحت تر است. ولی شاید همیشه راحت ترین ها، بهترین ها نباشند...

(بدون عنوان)

هری هالر — Mon, 14 May 2012 01:43:32 GMT

قدیم: غصه نخور، پسته بخور.

حالا: حرص نخور، قرص بخور.

عصرانه

هری هالر — Fri, 04 May 2012 21:47:26 GMT

قند و هِل با دهنت خو می کرد


زعفران کامِ تو را بو می کرد



استکان، لب به لبت دوخته بود


چای هم از لبِ تو سوخته بود...

کلید داران لحظه های خاص

هری هالر — Sat, 28 Apr 2012 22:37:45 GMT

محسن و عاطفه همدیگر را نمی شناسند. تقریبا هیچ ربطی به یکدیگر ندارند. الّا این که هرکدام به طریقی، غربت را بر من سهل کردند.

***

در زندگی ام، کم و زیاد، شورش هایی کرده ام. یک بار، سال سوم دبیرستان، که همه بخشنامه ها و آئین نامه ها می گفتند: "انتقال از دبیرستان غیر انتفاعی به نمونه مردمی انجام پذیر نیست و انتقال از یک منطقه آموزش و پرورش به منطقه ای دیگر منع قانونی دارد و جابجایی در میانه سال تحصیلی هم چیزی در حد ناممکن است"، من پایم را در یک کفش کردم و گیوه ام را ورکشیدم و گفتم: "یا دیگر مدرسه نمی روم، یا همین میانه سال، از این آشغالدانی غیر انتفاعی می روم به همان مدرسه نمونه مردمی سال اوّلم در منطقه قبلی، که بچه هایش معرفت داشتند و دل داشتند"... این را به اطلاع مدیر آشغالدانی، مدیر مدرسه بامعرفت ها و مقامی مسئول در منطقه ی مدرسه ی با معرفت ها رساندم و دیگر به آشغالدانی نرفتم و در خانه ماندم.

روز اوّل در مدرسه ی شلوغ و کم جای با معرفت ها، وسط درس زیست شناسی، ناظم سال اوّل که از قضا حالا ناظم سال سومی ها شده بود، من را به کلاس برد، معرفی کرد و خواست که جایی بین نیمکت های کم و بیش پر جمعیت برایم دست و پا کند. سال اوّل که بودم با یکی از همین هم کلاسی ها بد جوری به تیپ هم زده بودیم. ناظم از سر خیرخواهی های سنت گرایانه، من را به عنوان نفر سوم یک نمیکت، کنار طرف دعوای قدیمی، نشاند. طرف دعوا هم که بدجوری لیف من به تنش خورده بود، رویش در هم رفت و ترش کرد و علنا به روی ناظم آورد که: "بین این همه میز، گیر داده اید به میز ما؟!" و آنوقت ها تا آخر سال، باید همانجا می نشستی که روز اوّل نشسته بودی، و جای هرکسی منطقه سوق الجیشی و استراتژیکی بود برای خودش...

ناظم از اعتراض همشاگردی جا خورد و تند شد و تا این دو بیایند بگو مگو کنند و معترض همدیگر شوند، محسن، که تا آن روز، هیچ همدیگر را ندیده بودیم، و پیدا بود بچه ها حرفش را می خوانند، از چند نیمکت آن طرف تر بلند شد، رفت جایی نزدیکی های ته کلاس، جایش را داد به من و خودش به جماعت نیمکتی دیگر اضافه شد و تا آخر سال، همانجا ماند، تا مهمان کلاس، که من باشم، لدی الورود، نامهربانی نبیند...

***

در دانشکده، بعد از یک سال، عاقبت با همه احتیاط ها و مشورت ها تصمیمم را گرفتم. گفتم: "رشته ام را برای بار دوم عوض می کنم". این بار به رشته ای دیگر در همان دانشکده؛ بی نیاز از کنکور مجدد و فقط با موافقت مقامات دانشگاه. سهل بود. رفتم به کلاس هم رشته ای های جدید. یک صندلی در ردیف های آخر برای خودم دست و پا کردم و نشستم. و خب مرسوم نبود غریبه ای بی مقدمه، وسط سال دوم، به عنوان دانشجو سر و کله اش در کلاس پیدا بشود. تکلیف بچه ها با من معلوم نبود. به عنوان یک شیء ناشناخته غیر قابل پیش بینی، زیرچشمی ورانداز می شدم؛ نه می شد با من گرم گرفت و نه می شد من را زیر سبیلی رد کرد! گاهی کسی برای کشف بیشتر من، تک سوالی می پرسید و البته هنوز سر معده همه مانده بودم. عاطفه بود که دست آخر گفت: "به هر حال به هر دلیلی که آمده اید، از آشنایی با شما خوشوقتیم، خیلی خوش آمدید، امیدواریم همکلاسی های خوبی باشیم". پیدا بود که دیگران حرف عاطفه را هم می خوانند... خواندند... شدیم همکلاسی های خوب و آشنا...

***

سالها پیش شنیدم که محسن بعد از دیپلم و سربازی، در یک مغازه کولرسازی کار می کند و این آخرین خبری است که از او دارم. عاطفه را هنوز در جمع هم دانشکده ای های سابق و دوستان دیرپای امروز می بینم. نه محسن و نه عاطفه، هیچکدام صمیمی ترین دوستان من نبوده اند. امّا آنها در ذهن من، کلید داران لحظه هایی ویژه از خاطرات منند. آنها را اینگونه به یاد می آورم و پیش از هرچیز با این ویژگی می شناسم: کلید داران لحظه های خاص.

(بدون عنوان)

هری هالر — Sun, 15 Apr 2012 19:54:12 GMT

یه لباسِ تن نخورده

که زمان رنگشو برده

کاستِ بنان و "گُلپا"

توی برنامه "گلها"

ترمه ی گُلاب خورده

که همیشه بوش می مونه

همه، توی چمدونه... به هوای بوی خونه...

سه کتابِ جلد قرمز:

اخوان، فروغ، حافظ

با یه دفترچه ی سیمی؛

تلفنهای قدیمی

دو تا شیشه عطرِ خالی

که می دادن بوی پونه

همه توی چمدونه... به هوای بوی خونه...

دفتر خاطره؛ خالی

پُرِ عشقای خیالی

شیشه ی تیلّه و پولک

دو تا آلبوم، یه عروسک

صفحه ی گرامافون که

دیگه پیداس نمی خونه

همه توی چمدونه... به هوای بوی خونه...

خسته ها

هری هالر — Sat, 14 Apr 2012 10:30:27 GMT

گاهی فکر می کنم مقتدرانه تر و عزیزتر آن است که سپر و شمشیر را بیندازم و ایستاده و تمام قد بگویم: "تمام شد" و سوزش عمیق شمشیر روزگار را که از روبرو، سینه و دنده ها و ریه و قلب و کبدم را می شکافد و از کنار مهره های کمرم بیرون می زند، به جان بخرم.

خسته ها دیگر با مهارت نمی جنگند. نفس زنان و تکیده، گاهی روی خاک می غلتند و گاهی فنّ و بدلهایی که می زنند، به چشم خبره خودشان هم، ناخوشایند و بد منظر جلوه می کند. غبار آلود و نیم جان می شوند و گاهی بخت است که جای عقل و بازو برایشان شمشیر می گرداند.

هر چند، قاعده زندگی این است که تا می شود بجنگی و چه بسا در لحظه ای که گمان نمی کنی، تیر غیب حریفت را بیندازد و پادشاهی مُلکی هم نصیبت شود...

امّا من اگر به قواعد زندگی پایبند بودم، شاید الآن اینجا از میدان جنگ نمی نوشتم...

لالایی

هری هالر — Mon, 09 Apr 2012 14:28:18 GMT

گفتار من

با بهره از آثار جاودانه هایی چون: داریوش اقبالی، ویگن و گوگوش

لالایی (دانلود)

لالایی (دانلود از سایتی دیگر)

ترانگی

هری هالر — Mon, 26 Mar 2012 17:11:54 GMT

گُلِ عمرم و غنچه ی زندگیت

پلاسیده شد پای یکدندگیت

دِهِ خوابهات، شهرِ نقّاشیام

چه بی رنگ شد، پایِ لجبازیام

هیاهوی من، غُر زدنهای تو

شب و روز، مشغولِ یکّی به دو

کلافه، نخوابیده و خسته من

تو هم عاقبت، خسته از دستِ من

تو از سایه ی من گریزون شدی

چشات مه گرفتن، تو بارون شدی

دلت با منه، قهر کردی ولی

شبیهِ گُلِ نازِ محزون شدی

چطور خنده توی دلی گُل کنه

که دوریتو باید تحمّل کنه؟

واسه دیدنت نقشه ها می کشم

که تو این مسیر "پیش قدم" من بشم

بیا و اگر حوصله داشتی

تا دنیا به جاست، آشتی... آشتی...

به احترام بهار... خبردار...

هری هالر — Tue, 20 Mar 2012 22:18:52 GMT

"تاج الدین از گناوه"، سمت راست است، "محمّد از تایباد"؛ کمی بالاتر. سیامک؛ نمی دانم از کجا امّا استقلالی دو آتشه است؛ نوشته: "آبیته"!

امیرحسین خرسند مشهدی، بین آنها که تاریخ زده اند، از همه قدیمی تر است؛ بهار 1371... بیست سال پیش یعنی. من و این "امیرحسین"ی که اسمش را بیست سال پیش به دیواره برجک نگهبانی حک کرده، هم خدمت نبوده ایم... امّا هم قسمتیم. هر دو، بهار، بالای این برجک پُست داده ایم... شاید او هم مثل من، سال را این بالا تحویل کرده باشد...

تا چشم کار می کند، دشت است و دشت است و دشت... ولی همین اسمهای حک شده بر دیوار، کم کم با تو رفاقت می کنند، کم کم جای هر کدامشان را، دستخط هر کدامشان را به جا می آوری... اینجا از دهل و سُرنای لحظه تحویل سال خبری نیست، باید با ساعت مچی، حساب لحظه تحویل را نگه داری... اما اینجا هم بهار می شود...

اینجا، فقط شهر من نیست که بهار می شود... بهار را می شود یکجا توی چشمِ تایبادی ها، گناوه ای ها، تفرشی ها، گچسارانی ها و آملی ها دید... حالا اینجا به وقت ساعت مچی من، بهار شده است... به احترامِ بهار؛ خبر دار!

مورینیو

هری هالر — Mon, 20 Feb 2012 21:20:05 GMT

به علت باختهای پی در پی رئال مادرید در مقابل بارسلون، پیشنهاد می شود لقب "خوزه مورینیو" از "آقای خاص" به "آقای خاص بی بصیرت" تغییر یابد.

(ستاد مقابله با جریان فتنه در رئال)